Elementor #8577 – جوانان برای جوانان

فرانسیس کره

ترجمه این متن توسط بلکا کاتب دانشجوی کارشناسی معماری صورت گرفته است.

(فارسی)

زنـدگـی نـامـه

او از درون می‌داند که معماری درباره‌ی شیء نیست، بلکه درباره‌ی هدف است

فرانسیس کِره (با نام کامل دیبِدو فرانسیس کِره، متولد ۱۹۶۵) در بورکینافاسو به دنیا آمد؛ کشوری که از محروم‌ترین و کم‌سوادترین کشورهای جهان به شمار می‌رود؛ سرزمینی فاقد آب آشامیدنی سالم، برق و زیرساخت‌های اساسی، چه رسد به معماری .

“من در جامعه‌ ای بزرگ شدم که در آن مهدکودکی وجود نداشت، اما جامعه همان خانواده‌ی تو بود. همه از تو مراقبت می‌کردند و تمام روستا زمین بازی‌ات به شمار می‌رفت. روزهای من با تأمین غذا و آب می‌گذشت، اما همچنین با باهم بودن، گفت‌وگو کردن و ساختن خانه‌ها به‌صورت جمعی. به یاد دارم اتاقی را که مادربزرگم در آن می‌نشست و در روشنایی اندکی برایمان داستان می‌گفت، در حالی که ما نزدیک هم جمع می‌شدیم و صدای او ما را در بر می‌گرفت، ما را فرا می‌خواند تا نزدیک‌تر شویم و جایی امن بسازیم. این نخستین تجربه‌ی من از معماری بود.”

کِره بزرگترین پسر رئیس روستا و نخستین فرد از جامعه‌ی خود بود که به مدرسه رفت؛ اما فقط در شهر گاندو مدرسه‌ای وجود نداشت، بنابراین در هفت‌سالگی خانواده‌اش را ترک کرد. کلاس کوچک دوران کودکی او در تنکودوگو از بلوک‌های سیمانی ساخته شده بود و فاقد تهویه و نور کافی بود. او که همراه با بیش از صد همکلاسی ساعت‌ها در آن اقلیم سخت گرفتار می‌شد، با خود عهد کرد روزی مدارسی بهتر بسازد.

او در سال ۱۹۸۵ بار دیگر از خانه دور شد؛ این بار بسیار دورتر، به برلین رفت تا با بورسیه‌ی آموزش حرفه‌ای در رشته‌ی نجاری مهارت بیاموزد. روزها ساختن سقف و مبلمان را یاد می‌گرفت و شب‌ها در کلاس‌های دبیرستانی شرکت می‌کرد. در سال ۱۹۹۵ موفق به دریافت بورسیه برای تحصیل در دانشگاه فنی برلین شد و در سال ۲۰۰۴ با مدرکی عالی در رشته‌ی معماری فارغ‌التحصیل گردید.

اگرچه از بورکینافاسو دور بود، ذهن کِره هرگز از زادگاهش فاصله نگرفت. او مسئولیت امتیازی را که به دست آورده بود درک می‌کرد و در سال ۱۹۹۸ بنیاد «Schulbausteine für Gando e.V.» به معنای «آجرهای مدرسه برای گاندو» ـ که بعدها به «بنیاد کِره» تغییر نام داد ـ را بنیان نهاد تا برای حق کودکان به داشتن کلاسی راحت، حمایت و منابع مالی فراهم کند. نخستین بنای او، مدرسه‌ی ابتدایی گاندو (۲۰۰۱، گاندو، بورکینافاسو)، به دست مردم گاندو و برای آنان ساخته شد. ساکنان محلی از مرحله‌ی طراحی تا تکمیل، دیدگاه‌ها، نیروی کار و منابع خود را ارائه کردند و تقریباً هر بخش از مدرسه به دست آنان ساخته شد؛ در حالی‌که معمار، این فرایند را با به‌کارگیری خلاقانه‌ی مصالح بومی و تلفیق آن با مهندسی نوین هدایت می‌کرد.

موفقیت مدرسه‌ی ابتدایی گاندو در سال ۲۰۰۴ برای او جایزه‌ی معماری آقاخان را به همراه داشت و انگیزه‌ای شد برای تأسیس دفتر کاری‌اش، «کِره آرشیتکت»، در برلین آلمان در سال ۲۰۰۵. اندکی بعد، ساخت مدارس ابتدایی، متوسطه، آموزش عالی و همچنین مراکز درمانی در سراسر بورکینافاسو، کنیا، موزامبیک و اوگاندا آغاز شد. آثار ساخته‌شده‌ی کِره در آفریقا نتایجی چشمگیر در پی داشت؛ نه‌تنها با فراهم کردن آموزش برای کودکان و درمان برای بیماران، بلکه با ایجاد فرصت‌های شغلی و مهارت‌های پایدار برای بزرگسالان، و بدین ترتیب در خدمت آینده‌ی کل جوامع و تقویت ثبات آن‌ها قرار گرفت.

کارهای او فراتر از ساخت مدارس در کشورهای آفریقایی گسترش یافته و سازه‌های موقت و دائمی در دانمارک، آلمان، ایتالیا، سوئیس، بریتانیا و ایالات متحده را نیز در بر می‌گیرد. دو ساختمان تاریخی پارلمان، مجلس ملی بورکینافاسو (واگادوگو، بورکینافاسو) و مجلس ملی بنین (پورتو نوو، جمهوری بنین) به او سفارش داده شده‌اند که دومی هم‌اکنون در دست ساخت است.

از دیگر جوایز او می‌توان به جایزه‌ی جهانی معماری پایدار از «سیتِه دلا آرشیتکچر اِ دو پاتریموان» (۲۰۰۹)، جایزه‌ی معماری سوئیس BSI (۲۰۱۰)، جایزه‌ی طلایی هولسیم جهانی (۲۰۱۲، زوریخ، سوئیس)، جایزه‌ی معماری شلینگ (۲۰۱۴)، جایزه‌ی یادبود آرنولد و. برانر در معماری از آکادمی هنر و ادبیات آمریکا (۲۰۱۷) و مدال بنیاد توماس جفرسون در معماری (۲۰۲۱) اشاره کرد.

این معمار استاد مهمان در دانشکده‌ی تحصیلات تکمیلی طراحی دانشگاه هاروارد (ماساچوست، ایالات متحده) و دانشکده‌ی معماری ییل (کنتیکت، ایالات متحده) بوده و از سال ۲۰۱۷ کرسی نخستین استادی طراحی معماری و مشارکت را در دانشگاه فنی مونیخ (مونیخ، آلمان) بر عهده دارد. او همچنین عضو افتخاری مؤسسه‌ی سلطنتی معماران کانادا (۲۰۱۸) و انستیتوی معماران آمریکا (۲۰۱۲) و عضو رسمی مؤسسه‌ی سلطنتی معماران بریتانیا (۲۰۰۹) است.

کِره تابعیت دوگانه‌ی بورکینافاسو و آلمان را دارد و از نظر حرفه‌ای و شخصی، زمان خود را به‌طور برابر در هر دو کشور می‌گذراند.

دیبدو فرانسیس کِره برنده جایزه معماری پریتزکر ۲۰۲۲ شد

شیکاگو، ایلینوی (۱۵ مارس ۲۰۲۲) – دیبِدو فرانسیس کِره، معمار، آموزگار و کنشگر اجتماعی، به‌عنوان برنده‌ی جایزه‌ی معماری پریتزکر در سال ۲۰۲۲ انتخاب شد؛ جایزه‌ای که به گفته‌ی تام پریتزکر، رئیس بنیاد هایت ـ حامی این جایزه ـ در سطح بین‌المللی به‌عنوان عالی‌ترین افتخار در حوزه‌ی معماری شناخته می‌شود.

کِره می‌گوید: امیدوارم بتوانم پارادایم (الگو) را تغییر دهم، مردم را به رویاپردازی و پذیرش ریسک برانگیزم. ثروتمند بودن به معنای هدر دادن مصالح نیست و فقیر بودن هم نباید مانع از تلاش برای خلق کیفیت شود. همه شایسته‌ی کیفیت هستند، همه سزاوار رفاه و آسایش‌اند. ما به هم پیوسته‌ایم و دغدغه‌هایی چون اقلیم، دموکراسی و کمبود منابع، مسائلی است که همگی ما را دربر می‌گیرد.

زاده‌ی گاندو در بورکینافاسو و ساکن برلین در آلمان، معماری که با نام فرانسیس کِره شناخته می‌شود، از طریق فرایند معماری به توانمندسازی و دگرگونی جوامع می‌پردازد. او با تعهد به عدالت اجتماعی و مشارکت، و با بهره‌گیری هوشمندانه از مصالح بومی برای ارتباط و پاسخ‌گویی به اقلیم طبیعی، در کشورهایی کار می‌کند که با محدودیت‌ها و دشواری‌های فراوان روبه‌رو هستند و در آن‌ها معماری و زیرساخت‌ها غایب‌اند. او با ساخت مدارس معاصر، مراکز درمانی، خانه‌های حرفه‌ای، بناهای عمومی و فضاهای شهری اغلب در سرزمین‌هایی که منابع شکننده و همبستگی اجتماعی حیاتی است، آثاری پدید می‌آورد که بیان آن‌ها فراتر از ارزش یک بناست.

پریتزکر می‌گوید: فرانسیس کِره در سرزمین‌هایی با کمبودهای شدید، معماری‌ای پیشرو را رقم می‌زند؛ معماری‌ای پایدار برای زمین و ساکنانش. او به همان اندازه که معمار است، خدمتگزار نیز هست و زندگی و تجربه‌های بی‌شمار شهروندان را در بخشی از جهان که گاه به فراموشی سپرده می‌شود، بهبود می‌بخشد. از طریق ساختمان‌هایی که زیبایی، فروتنی، جسارت و خلاقیت را به نمایش می‌گذارند و با صداقت معماری و منش خود، کِره به‌گونه‌ای شایسته مأموریت این جایزه را پاس می‌دارد.

مدرسه‌ی ابتدایی گاندو (۲۰۰۱، گاندو، بورکینافاسو) بنیان اندیشه‌ی کِره را شکل داد؛ ساخت سرچشمه‌ای به دست و برای جامعه، برای برآوردن نیازی اساسی و جبران نابرابری‌های اجتماعی. پاسخ او مستلزم راه‌حلی دوگانه بود: طراحی فیزیکی و معاصر برای بنایی که بتواند با منابع محدود در برابر گرمای شدید و شرایط نامناسب نور مقابله کند، و همچنین عزم اجتماعی برای غلبه بر تردیدهای درون جامعه. او همزمان با بازآوری سرمایه در سطح بین‌المللی، فرصت‌های پایداری برای شهروندان محلی فراهم کرد؛ از مرحله‌ی طراحی تا آموزش‌های حرفه‌ای در زمینه‌ی ساخت‌وساز. خاک رس بومی با سیمان تقویت شد تا آجرهایی با جرم حرارتی زیست‌اقلیمی ساخته شود که هوای خنک‌تر را درون نگه می‌داشت و در عین حال امکان خروج گرما را از طریق سقف آجری و بام وسیع، برآمده و پیش‌آمده فراهم می‌کرد؛ نتیجه، تهویه‌ای طبیعی بدون استفاده از سامانه‌های مکانیکی بود. موفقیت این پروژه شمار دانش‌آموزان مدرسه را از ۱۲۰ به ۷۰۰ نفر افزایش داد و زمینه‌ساز ساخت «خانه‌های معلمان» (۲۰۰۴، گاندو، بورکینافاسو)، «بخش الحاقی» (۲۰۰۸، گاندو، بورکینافاسو) و «کتابخانه» (۲۰۱۹، گاندو، بورکینافاسو) شد.

بیانیه‌ی هیئت داوران ۲۰2۲ در بخشی چنین می‌گوید: «او از درون می‌داند که معماری درباره‌ی شیء نیست، بلکه درباره‌ی هدف است؛ نه محصول، بلکه فرایند. تمامی آثار فرانسیس کِره به ما نشان می‌دهد که قدرت مادیّت (materiality) ریشه‌ در مکان و محیط دارد . ساختمان‌های او، برای جوامع و با انها ساخته شده‌اند و مستقیماً از همان جوامع برخاسته‌اند؛ در فرایند ساخت، مصالح، برنامه‌ها و ویژگی‌های منحصر به فردشان.

تأثیر کارهای او در مدارس ابتدایی و متوسطه، زمینه‌ساز پیدایش بسیاری نهادها شد که هر یک حساسیت نسبت به محیط‌های زیست‌اقلیمی و پایداری متناسب با بوم را نشان می‌دهند و نسل‌های متعددی را تحت تأثیر قرار داده‌اند. پردیس «استارت‌آپ لاینز» (۲۰۲۱، تورکانا، کنیا) ـ یک مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات ـ از سنگ محلی معدن و برج‌های پله‌ای برای خنک‌سازی غیرفعال بهره می‌گیرد تا نیاز به تهویه‌ی مکانیکی برای حفاظت تجهیزات فناوری به حداقل برسد. «مؤسسه‌ی فناوری بورکینا» (فاز نخست، ۲۰۲۰، کودوگو، بورکینافاسو) با دیوارهای گِلی ساخته‌شده در محل شکل گرفت تا فرایند ساخت‌وساز سرعت یابد. درختان اوکالیپتوس خمیده و اویزان ، که به‌دلیل سایه‌ی اندک و کاهش مواد مغذی خاک ناکارآمد تلقی می‌شدند، دوباره به‌کار گرفته شدند تا سقف‌های فلزی چین‌دار و زاویه‌دار را بپوشانند؛ سقف‌هایی که بنا را در برابر بارش‌های کوتاه‌مدت کشور محافظت می‌کنند و آب باران در زیرزمین جمع‌آوری می‌شود تا باغ‌های انبه‌ی محوطه آبیاری گردند.

اعتماد و پذیرش ملی نسبت به کِره، زمینه‌ساز یکی از مهم‌ترین و بلندپروازانه‌ترین پروژه‌های او شد: مجلس ملی بورکینافاسو (واگادوگو، بورکینافاسو) که به او سفارش داده شد، هرچند در شرایط نامطمئن کنونی همچنان ساخته نشده است. پس از قیام مردم بورکینافاسو در سال ۲۰۱۴ که بنای پیشین را ویران کرد، معمار طرحی برای ساختمانی هرمی‌ شکل، پلکانی و مشبک ارائه کرد که درون آن تالاری برای ۱۲۷ نماینده جای می‌گیرد و در بیرون امکان گردهمایی‌های غیررسمی را فراهم می‌آورد. این بنا چشم‌اندازهای تازه‌ای ـ هم در بُعد فیزیکی و هم در بُعد استعاری ـ ایجاد می‌کند و بخشی از یک طرح مسترپلان است که در آن گونه‌های بومی گیاهی، فضاهای نمایشگاهی، حیاط‌ها و یادمانی برای جان‌باختگان اعتراضات علیه رژیم پیشین پیش‌بینی شده است.

بیان شاعرانه‌ی نور در تمامی آثار کِره حضوری یکسان دارد. پرتوهای خورشید درون ساختمان‌ها، حیاط‌ها و فضاهای میانی نفوذ می‌کنند و شرایط سخت نیمروز را به مکان‌هایی برای آرامش یا گردهمایی بدل می‌سازند. سقف بتنی کتابخانه‌ی مدرسه‌ی ابتدایی گاندو بر پیرامون شبکه‌ای از کوزه‌های سفالی سنتی ریخته شد که پس از باز شدن، گشودگی‌هایی پدید آمد تا گرما خارج شود و پرتوهای دایره‌ای نور طبیعی درون را روشن کنند. نمایی ساخته‌شده از چوب اوکالیپتوس پیرامون بنای بیضوی را فرا گرفته و فضاهای بیرونی انعطاف‌پذیری ایجاد می‌کند که نور را به‌صورت عمودی عبور می‌دهند. مدرسه‌ی «بِنگا ریورساید» (۲۰۱۸، تتِه، موزامبیک) دارای دیوارهایی با الگوی حفره‌های کوچک و تکرارشونده است که با عبور نور و شفافیت، حس اعتماد را در دانش‌آموزان برمی‌انگیزد. دیوارهای «مرکز بهداشت و رفاه اجتماعی» (۲۰۱۴، لاونگو، بورکینافاسو) با الگویی از پنجره‌های قاب‌دار در ارتفاع‌های گوناگون آراسته شده‌اند تا چشم‌اندازهای دلپذیر از منظر را در اختیار همگان قرار دهند؛ از پزشک ایستاده گرفته تا بازدیدکننده‌ی نشسته و بیماری که دراز کشیده.

بیانیه ادامه می‌دهد: در جهانی آکنده از بحران، در میانه‌ی ارزش‌ها و نسل‌های در حال دگرگونی، او به ما انچه سنگ بنای معماری بوده و بی تردید باقی خواهد ماند به ما یادآوری می‌کند؛حس اجتماع و کیفیت روایی؛ امری که او خود با دلسوزی و غرور توان بازگویی‌اش را دارد. بدین‌سان او روایتی به دست می‌دهد که در آن معماری می‌تواند منبعی برای شادی و خرسندی پایدار و ماندگار باشد.

طرح‌های کِره سرشار از نمادگرایی‌اند و آثار او در خارج از آفریقا نیز از زیست‌جهان و تجربه‌هایش در گاندو تأثیر می‌گیرند. سنت غرب آفریقاییِ گرد آمدن زیر درختی مقدس برای تبادل اندیشه، روایت داستان، جشن و اجتماع، بارها در کارهای او تکرار شده است. «ساربالِه کِه» در جشنواره‌ی موسیقی و هنر کوآچلا (۲۰۱۹، کالیفرنیا، ایالات متحده) در زبان بيسا به معنای «خانه‌ی جشن» است و به فرم درخت بائوباب توخالی اشاره دارد؛ درختی که در زادگاهش به سبب خواص دارویی ارج نهاده می‌شود. پاویون سِرپِنتاین (۲۰۱۷، لندن، بریتانیا) نیز شکل مرکزی خود را از فرم درخت گرفته است و دیوارهای جدا اما منحنی آن با ماژول‌های مثلثی به رنگ نیلگون ساخته شده‌اند؛ رنگی که در فرهنگ او نماد استحکام است و برای خود معمار یادآور لباس بوبوی آبی‌ای است که در کودکی بر تن می‌کرد. سقف جداشده‌ی این بنا با معماری او در آفریقا هم‌آواست، اما درون پاویون، آب باران به مرکز سازه هدایت می‌شود تا کمبود جهانی آب را برجسته کند. مجلس ملی بنین (پورتو نوو، جمهوری بنین) که اکنون در حال ساخت است و در پارکی عمومی واقع شده، الهام‌گرفته از درخت پالاور است؛ جایی که در حالی‌که نمایندگان درون ساختمان گرد می‌آیند، شهروندان نیز می‌توانند در سایه‌ی فراخِ پایه‌ی آن به اجتماع بنشینند.

بسیاری از ساخته‌های کِره در آفریقا قرار دارند؛ در کشورهایی چون جمهوری بنین، بورکینافاسو، مالی، توگو، کنیا، موزامبیک و سودان. او پاویون‌ها و سازه‌های موقت متعددی نیز در دانمارک، آلمان، ایتالیا، سوئیس، بریتانیا و ایالات متحده خلق کرده است. از میان آثار شاخص او می‌توان به «زایلم» در مرکز هنری تیپت رایز (۲۰۱۹، مونتانا، ایالات متحده)، خانه‌های پزشکان لئو (۲۰۱۹، لئو، بورکینافاسو)، دبیرستان لیسه شوُرگ (۲۰۱۶، کودوگو، بورکینافاسو)، پارک ملی مالی (۲۰۱۰، باماکو، مالی) و «دهکده اپرا» (فاز نخست، ۲۰۱۰، لاونگو، بورکینافاسو) اشاره کرد.

کِره در سال ۱۹۹۸ بنیاد کِره را تاسیس کرد تا با اجرای پروژه‌ها، ایجاد همکاری‌ها و گردآوری منابع مالی در خدمت ساکنان گاندو باشد؛ و در سال ۲۰۰۵ نیز دفتر معماری کِره را در برلین، آلمان تأسیس کرد. او پنجاه‌ویکمین برنده‌ی جایزه‌ی معماری پریتزکر است و تابعیت دوگانه‌ی بورکینافاسو و آلمان را داراست.

استناد هیئت منصفه

نقش معماری در بسترهایی با کمبودهای شدید چیست؟ در مواجهه با چنین شرایطی ، رویکرد درست برای عمل معماری کدام است؟ آیا باید فروتن بود و خطر تسلیم شدن در برابر موانع را پذیرفت؟ یا آنکه تنها از مسیر فروتنی می‌توان به ارتباطی معنادار و نتیجه‌ای واقعی دست یافت؟ آیا معماری باید بلندپرواز باشد تا الهام‌بخش تغییر شود؟ یا بلندپروازی در این موقعیت‌ها، خطر بی‌جایی و فروکاستن معماری به آرزواندیشی محض را در پی دارد؟

فرانسیس کِره در طی دهه‌های اخیر، راه‌هایی درخشان، الهام‌بخش و دگرگون‌ساز برای پاسخ دادن به این پرسش‌ها یافته است. حساسیت فرهنگی او نه‌تنها عدالت اجتماعی و زیست‌محیطی را به بار می‌آورد، بلکه تمام روند کارش را هدایت می‌کند؛ با این آگاهی که همین مسیر است که مشروعیت یک بنا را در دل جامعه تضمین می‌کند. او به‌خوبی می‌داند که معماری نه درباره‌ی شیء که درباره‌ی هدف است؛ نه محصول، بلکه فرایند.

تمامی آثار فرانسیس کِره، قدرتِ ماده‌ای را به نمایش می‌گذارند که در بستر خویش ریشه دارد. بناهای او برای جامعه و با جامعه شکل می‌گیرند؛ آن‌ها مستقیماً از همان اجتماع‌اند ــ در ساخت، مصالح، کارکرد و در خصلت‌های یگانه‌شان. این معماری‌ها هم‌بسته با زمینی‌اند که بر آن نشسته‌اند و با مردمی که درونشان زندگی می‌کنند. حضوری بی‌ادعا و تاثیری برامده از وقار و لطف دارند.

فرانسیس کِره در بورکینافاسو و در خانواده‌ای زاده شد که بر آموزش فرزندشان پای می‌فشردند، و سپس راهی برلین شد تا معماری بخواند. او بارها و بارها، به معنایی، به ریشه‌های خویش بازگشته است. کِره از آموزش و تجربه‌ی اروپایی خود بهره گرفت و آن را با سنت‌ها، نیازها و رسوم سرزمینش درآمیخت. او مصمم بود منابعی را که در یکی از پیشروترین دانشگاه‌های فنی جهان به دست آورده بود، به زادگاهش بازگرداند و آن منابع را در خدمت ارتقا دانش بومی، فرهنگ و جامعه‌ی منطقه‌اش قرار دهد.

– او پیوسته این مأموریت را دنبال کرده است؛ شیوه‌ای در عین حال عمیقاً احترام‌گذار به مکان و سنت، و در عین حال دگرگون‌ساز در آنچه می‌تواند عرضه کند. نمونه‌ی بارز آن دبستان گاندو است؛ بنایی که نه تنها درون مرزهای بورکینافاسو بلکه فراتر از آن الهام‌بخش شد و بعدها با مجموعه‌ای برای اسکان معلمان و نیز کتابخانه تکمیل گردید. در اینجا، کِره به‌روشنی دریافت که هدفی به ظاهر ساده ــ فراهم کردن امکان حضور کودکان در مدرسه‌ای راحت ــ باید در قلب پروژه‌ی معماری او جای گیرد. پایداری، برای بخش بزرگی از مردم جهان، نه جلوگیری از اتلاف نامطلوب انرژی بلکه کاستن از ورود نامطلوب انرژی است. برای شمار بسیاری از مردم در کشورهای در حال توسعه، مسئله نه سرمای شدید که گرمای طاقت ‌فرساست.

در پاسخ به این نیاز، او واژگان معماری بداهه، پُرکارکرد و در عین حال پرشکوهی پدید آورد: سقف‌های دوتایی، جرم حرارتی، بادگیرها، نور غیرمستقیم، تهویه‌ی متقاطع و حجره‌های سایه‌دار (به‌جای پنجره‌ها، درها و ستون‌های متعارف)، نه تنها به راهبردهای اصلی او بدل شدند، بلکه منزلت و وقاری ساخته‌شده یافتند. از زمان تکمیل مدرسه در زادگاهش، کِره روحیه و روش کار با هنر و مهارت‌های بومی را پی گرفت تا نه تنها حیات مدنی روستاهای کوچک را ارتقا بخشد، بلکه اندک زمانی بعد، زندگی ملی و گفت‌وگوهای قانون‌گذاری را نیز در بناهای پارلمانی ارتقا دهد. چنین است سرگذشت دو پروژه‌ی او: مجلس ملی بنین، که اکنون در مراحل پیشرفته‌ی ساخت است، و مجلس ملی بورکینافاسو که به سبب شرایط سیاسی کشور موقتاً متوقف مانده است.

کار فرانسیس کِره، در جوهر و در حضورش، زاییده‌ی شرایط خویش است. در جهانی که معماران در متنوع‌ترین زمینه‌ها به ساخت پروژه‌ها می‌پردازند ــ نه بی‌حاشیه و مناقشه ــ کِره سهم خود را با درآمیختن ابعاد محلی، ملی، منطقه‌ای و جهانی ادا می‌کند؛ و این همه را در تعادلی بسیار شخصی میان تجربه‌ی ریشه‌ای، کیفیت آکادمیک، فناوری ساده، فناوری پیشرفته و نوعی چندفرهنگ‌گرایی راستین و فرهیخته سامان می‌دهد. در پاویلیون «سِرپنتاین»، برای نمونه، او در ترجمه‌ی یکی از کهن‌ترین و از یاد رفته‌ترین نمادهای بنیادین معماری در جهان ــ یعنی درخت ــ به زبانی بصریِ جهان‌شمول و به شیوه‌ای به‌غایت کارآمد کامیاب شد.

او رویکردی ظریف و از پایین به بالا پرورده است، بر پایه‌ی مشارکت جامعه. در عین حال، هیچ ابایی از آن ندارد که گونه‌ای شایسته و والا از فرآیند بالا به پایین را، در دلِ تعهدش به راه‌حل‌های پیشرفته‌ی معماری، به کار گیرد. چشم‌انداز هم‌زمان محلی و جهانی او فراتر از زیبایی‌شناسی و نیت نیک می‌رود و این امکان را پدید می‌آورد که سنت و معاصر را در هم آمیزد.

آثار فرانسیس کِره، ما را به یاد آن ستیز ناگزیر می‌اندازد: برهم‌زدن الگوهای ناپایدارِ تولید و مصرف، در جهانی که همچنان در پی تامین بناها و زیرساخت‌هایی بسنده برای میلیاردها نیازمند است. او پرسش‌هایی ژرف مطرح میکند از معنای ماندگاری و پایایی در معماری، در دوره ای که فناوری هر دم دگرگون می‌شود و سازه‌ها در چرخه‌ی استفاده و بازاستفاده فرسوده و نو می‌گردند. و در کنار این، او گونه‌ای انسان‌گراییِ معاصر را پرورده است که در تار و پودش، حرمت به تاریخ، سنت، دقت، و قاعده‌های مکتوب و نامکتوب در هم تنیده است.

از آن روز که چشم جهانیان به کارهای شگفت و سرگذشت پرمعنای فرانسیس کِره روشن شد، او به عنوان یک الگوی بی نظیر در معماری بدل گشت. کِره نشانمان داد که معماری امروز می‌تواند آینه‌ی نیازهای انسان باشد؛ نیازهایی که از بُعد زیباشناختی تا زیستن روزمره، همه را در بر می‌گیرد. او به ما یاد داد که چگونه محلیّت می‌تواند به امکانی جهان‌شمول بدل شود. در جهانی پرآشوب، در دوران دگرگونی ارزش‌ها و نسل‌ها، او یادآورمان می‌شود از آنچه بنیاد استوار معماری بوده و بی‌گمان همچنان خواهد ماند: حسّ اجتماع و کیفیت روایی؛ امری که او خود با مهربانی و غرور بازمی‌گوید. بدین‌سان، او روایتی پیش روی ما می‌نهد که در آن معماری می‌تواند سرچشمه‌ی شادمانی و فرخندگی ماندگار باشد.

به پاسِ هدایایی که از طریق آثارش آفریده است ــ هدایایی که از مرزهای دانش معماری فراتر می‌روند ــ فرانسیس کِره به‌عنوان برگزیده‌ی جایزه‌ی پریتزکر در سال ۲۰۲۲ نام گرفته است.

محل برگزاری مراسم، ساختمان مارشال

ساختمان مارشال ، اثر اکیتکس به سرپرستی برندگان جایزه پریتزکر سال 2020 ، ایوون فارل و شلی مک نامارا ، بزرگترین بنای آموزشی است که تاکنون در مدرسه اقتصاد علوم سیاسی لندن ساخته شده . این بنا که در سال 2021 به پایان رسید ، مجموعه ای از دانشکده ها و کارکردهای گوناگون در ساختمانی پرشکوه و تاثیرگذار در بر می گیرد.

تالار بزرگ، فضایی گشوده و نفوذپذیر برای گردهم‌آیی است؛ جایی که پس‌زمینه‌ی دانشگاهیِ محوطه LSE را به بزرگ‌ترین میدان عمومی لندن، لینکلنز این فیلدز، پیوند می‌دهد. نمای بیرونی بنا از سنگ پورتلند و بتن شکل گرفته و با تیغه‌ها و صفحات عمودی بازی سنجیده‌ و متعادلی از نور و سایه می‌آفریند. در درون، ستون‌هایی مانند تنه‌های درخت قد برافراشته‌اند و در تیرهای مورب منشعب می‌شوند؛ پلی میان کف شیبدارِ موزاییکی و سقفِ طاق‌دار. همه‌چیز بر مبنای ارتقای تجربه دانشجو و استاد طراحی شده: از فضاهای ورزشی و هنری تا تالارهای درس و سمینار، از جایگاه گروه‌های حسابداری، مالی و مدیریت تا اتاق‌های پژوهشی برای ریسک سیستمیک، گروه بازارهای مالی و مؤسسه پل مارشال در زمینه نیکوکاری و کارآفرینی اجتماعی.

Francis Kéré

This translation was carried out by Belka kateb , an architecture undergraduate student

(English)

Biography

Francis Kéré (b. Diébédo Francis Kéré, 1965) was born in Burkina Faso – one of the world’s least educated and most impoverished nations, a land void of clean drinking water, electricity and infrastructure, let alone architecture.

I grew up in a community where there was no kindergarten, but where community was your family. Everyone took care of you and the entire village was your playground. My days were filled with securing food and water, but also simply being together, talking together, building houses together. I remember the room where my grandmother would sit and tell stories with a little light, while we would huddle close to each other and her voice inside the room enclosed us, summoning us to come closer and form a safe place. This was my first sense of architecture

Kéré was the oldest son of the village chief and the first in his community to attend school, only the city of Gando didn’t have a school, so he left his family at the age of seven. His small childhood classroom in Tenkodogo was constructed of cement blocks and lacked ventilation and light. Trapped in that extreme climate with over one hundred classmates for hours at a time, he vowed to one day make schools better.

Good architecture in Burkina Faso is a classroom where you can sit, have light that is filtered, entering the way that you want to use it, across a blackboard or on a desk. How can we take away the heat coming from the sun, but use the light to our benefit? Creating climate conditions to give basic comfort allows for true teaching, learning and excitement.

In 1985, he uprooted again, this time, much further from home, traveling to Berlin on a vocational carpentry scholarship, learning to make roofs and furniture by day, while attending secondary classes at night. He was awarded a scholarship to attend Technische Universität Berlin (Berlin, Germany) in 1995, graduating in 2004 with an advanced degree in architecture.

Although far from Burkina Faso, Kéré’s mind never strayed from his native homeland. He recognized the responsibility of his privilege, establishing the foundation “Schulbausteine für Gando e.V.”, translated to “school building blocks for Gando” and later renamed Kéré Foundation e.V., in 1998 to fundraise and advocate for a child’s right to a comfortable classroom. His first building, Gando Primary School (2001, Gando, Burkina Faso), was built by and for the people of Gando. Locals offered their input, labor and resources from conception to completion, crafting nearly every part of the school by hand, guided by the architect’s inventive forms of indigenous materials and modern engineering.

The success of Gando Primary School awarded him the Aga Khan Award for Architecture in 2004, and was the catalyst for establishing his practice, Kéré Architecture, in Berlin, Germany in 2005. The realization of additional primary, secondary, postsecondary and medical facilities soon followed throughout Burkina Faso, Kenya, Mozambique and Uganda. Kéré’s built works in Africa have yielded exponential results, not only by providing academic education for children and medical treatment for the unwell, but by instilling occupational opportunities and abiding vocational skills for adults, therefore serving and stabilizing the future of entire communities.

With each trip back to Gando, Kéré has bestowed purposeful ideas, technical knowledge, environmental understanding and aesthetic solutions, but his service to humanity through cultural sensitivity, process of engagement and devotion proves as a constant example of generosity to the world. “I considered my work a private task, a duty to this community. But every person can take the time to go and investigate from things that are existing. We have to fight to create the quality that we need to improve people’s lives.

His work has expanded beyond school buildings in African countries to include temporary and permanent structures in Denmark, Germany, Italy, Switzerland, the United Kingdom, and the United States. Two historic parliament buildings, the National Assembly of Burkina Faso (Ouagadougou, Burkina Faso) and Benin National Assembly (Porto-Novo, Republic of Benin), have been commissioned, with the latter currently under construction.

Additional awards include the Cité de l’Architecture et du Patrimoine’s Global Award for Sustainable Architecture (2009), BSI Swiss Architectural Award (2010); the Global Holcim Awards Gold (2012, Zurich, Switzerland), Schelling Architecture Award (2014); Arnold W Brunner Memorial Prize in Architecture from the American Academy of Arts & Letters (2017); and the Thomas Jefferson Foundation Medal in Architecture (2021).

The architect has been a visiting professor at the Harvard University Graduate School of Design (Massachusetts, United States), Yale School of Architecture (Connecticut, United States), and holds the inaugural Chair of Architectural Design and Participation professorship at the Technische Universität München (Munich, Germany) since 2017. He is an Honorary Fellow of Royal Architectural Institute of Canada (2018) and the American Institute of Architects (2012) and a chartered member of the Royal Institute of British Architects (2009).

Kéré is a dual citizen of Burkina Faso and Germany and spends his time professionally and personally equally in both countries.

Diébédo Francis Kéré Receives the 2022 Pritzker Architecture Prize

Chicago, IL (March 15, 2022) – Diébédo Francis Kéré, architect, educator and social activist, has been selected as the 2022 Laureate of the Pritzker Architecture Prize, announced Tom Pritzker, Chairman of The Hyatt Foundation, which sponsors the award that is regarded internationally as architecture’s highest honor.

I am hoping to change the paradigm, push people to dream and undergo risk. It is not because you are rich that you should waste material. It is not because you are poor that you should not try to create quality,” says Kéré. “Everyone deserves quality, everyone deserves luxury, and everyone deserves comfort. We are interlinked and concerns in climate, democracy and scarcity are concerns for us all.

Born in Gando, Burkina Faso and based in Berlin, Germany, the architect known as Francis Kéré empowers and transforms communities through the process of architecture. Through his commitment to social justice and engagement, and intelligent use of local materials to connect and respond to the natural climate, he works in marginalized countries laden with constraints and adversity, where architecture and infrastructure are absent. Building contemporary school institutions, health facilities, professional housing, civic buildings and public spaces, oftentimes in lands where resources are fragile and fellowship is vital, the expression of his works exceeds the value of a building itself.

“Francis Kéré is pioneering architecture – sustainable to the earth and its inhabitants – in lands of extreme scarcity. He is equally architect and servant, improving upon the lives and experiences of countless citizens in a region of the world that is at times forgotten,” comments Pritzker. “Through buildings that demonstrate beauty, modesty, boldness and invention, and by the integrity of his architecture and geste, Kéré gracefully upholds the mission of this Prize”.

Gando Primary School (2001, Gando, Burkina Faso) established the foundation for Kéré’s ideology– building a wellspring with and for a community to fulfill an essential need and redeem social inequities. His response required a dual solution – a physical and contemporary design for a facility that could combat extreme heat and poor lighting conditions with limited resources, and a social resoluteness to overcome incertitude from within the community. He fundraised internationally, while creating invariable opportunities for local citizens, from conception to vocational craftsmanship training. Indigenous clay was fortified with cement to form bricks with bioclimatic thermal mass, retaining cooler air inside while allowing heat to escape through a brick ceiling and wide, overhanging, elevated roof, resulting in ventilation without the mechanical intervention of air conditioning. The success of this project increased the school’s student body from 120 to 700 students, and catalyzed Teachers’ Housing (2004, Gando, Burkina Faso), an Extension (2008, Gando, Burkina Faso) and Library (2019, Gando, Burkina Faso).

The 2022 Jury Citation states, in part, “He knows, from within, that architecture is not about the object but the objective; not the product, but the process. Francis Kéré’s entire body of work shows us the power of materiality rooted in place. His buildings, for and with communities, are directly of those communities – in their making, their materials, their programs and their unique characters”.

The impact of his work in primary and secondary schools catalyzed the inception of many institutions, each demonstrating sensitivity to bioclimatic environments and sustainability distinctive to locality, and impacting many generations. Startup Lions Campus (2021, Turkana, Kenya), an information and communication technologies campus, uses local quarry stone and stacked towers for passive cooling to minimize the air conditioning required to protect technology equipment. Burkina Institute of Technology (Phase I, 2020, Koudougou, Burkina Faso) is composed of cooling clay walls that were cast in-situ to accelerate the building process. Overhanging eucalyptus, regarded as inefficient due to its minimal shading abilities yet depletion of nutrients from the soil, were repurposed to line the angled corrugated metal roofs, which protect the building during the country’s brief rainy reason, and rainwater is collected underground to irrigate mango plantations on the premises.

The national confidence and embrace of Kéré has prompted one of the architect’s most pivotal and ambitious projects, the National Assembly of Burkina Faso (Ouagadougou, Burkina Faso), which was commissioned, although remains unbuilt amidst present uncertain times. After the Burkinabè uprising in 2014 destroyed the former structure, the architect designed a stepped and lattice pyramidal building, housing a 127-person assembly hall on the interior, while encouraging informal congregation on the exterior. Enabling new views, physically and metaphorically, this is one piece to a greater master plan, envisioned to include indigenous flora, exhibition spaces, courtyards, and a monument to those who lost their lives in protest of the old regime.

A poetic expression of light is consistent throughout Kéré’s works. Rays of sun filter into buildings, courtyards and intermediary spaces, overcoming harsh midday conditions to offer places of serenity or gathering. The concrete roof of Gando Primary School Library was poured around a grid of traditional clay pots, that once extracted, left openings allowing heat to escape while circular beams of natural light could linger and illuminate the interiors. A facade constructed of eucalyptus wood surrounds the elliptical building, creating flexible outdoor spaces that emit light vertically. Benga Riverside School (2018, Tete, Mozambique) features walls patterned with small recurring voids, allowing light and transparency to evoke feelings of trust from its students. The walls of Centre for Health and Social Welfare (2014, Laongo, Burkina Faso) are adorned with a pattern of framed windows at varying heights to offer picturesque views of the landscape for everyone, from a standing doctor to a sitting visitor to a lying patient.

The Citation continues, “In a world in crisis, amidst changing values and generations, he reminds us of what has been, and will undoubtably continue to be a cornerstone of architectural practice: a sense of community and narrative quality, which he himself is so able to recount with compassion and pride. In this he provides a narrative in which architecture can become a source of continued and lasting happiness and joy”.

Kéré’s designs are laced with symbolism and his works outside of Africa are influenced by his upbringing and experiences in Gando. The West African tradition of communing under a sacred tree to exchange ideas, narrate stories, celebrate and assemble, is recurrent throughout. Sarbalé Ke at Coachella Valley Music and Arts Festival (2019, California, United States) translates to “House of Celebration” in his native Bissa language, and references the shape of the hollowing baobab tree, revered in his homeland for its medicinal properties. The Serpentine Pavilion (2017, London, United Kingdom) also takes its central shape from the form of a tree and its disconnected yet curved walls are formed by triangular indigo modules, identifying with a color representing strength in his culture and more personally, a blue boubou garment worn by the architect as a child. The detached roof resonates with that of his buildings in Africa, but inside the pavilion, rainwater funnels into the center of the structure, highlighting water scarcity that is experienced worldwide. The Benin National Assembly (Porto-Novo, Republic of Benin), currently under construction and situated on a public park, is inspired by the palaver tree. While parliament convenes on the inside, citizens may also assemble under the vast shade at the base of the building.

Many of Kéré’s built works are located in Africa, in countries including the Republic of Benin, Burkino Faso, Mali, Togo, Kenya, Mozambique, Togo, and Sudan. Pavilions and installations and have been created in Denmark, Germany, Italy, Switzerland, the United Kingdom and the United States. Significant works also include Xylem at Tippet Rise Art Centre (2019, Montana, United States), Léo Doctors’ Housing (2019, Léo, Burkina Faso), Lycée Schorge Secondary School (2016, Koudougou, Burkina Faso), the National Park of Mali (2010, Bamako, Mali) and Opera Village (Phase I, 2010, Laongo, Burkina Faso).

Kéré established Kéré Foundation in 1998 to serve the inhabitants of Gando through the development of projects, partnerships and fundraising; and Kéré Architecture in 2005 in Berlin, Germany. Kéré is the 51st Laureate of the Pritzker Architecture Prize, and is a dual citizen of Burkina Faso and Germany.

Jury Citation

What is the role of architecture in contexts of extreme scarcity? What is the right approach to the practice when working against all odds? Should it be modest and risk succumbing to adverse circumstances? Or is modesty the only way to be pertinent and achieve results? Should it be ambitious in order to inspire change? Or does ambition run the risk of being out of place and of resulting in architecture of mere wishful thinking?

Francis Kéré has found brilliant, inspiring and game-changing ways to answer these questions over the last decades. His cultural sensitivity not only delivers social and environmental justice, but guides his entire process, in the awareness that it is the path towards the legitimacy of a building in a community. He knows, from within, that architecture is not about the object but the objective; not the product, but the process.

Francis Kéré’s entire body of work shows us the power of materiality rooted in place. His buildings, for and with communities, are directly of those communities – in their making, their materials, their programs and their unique characters. They are tied to the ground on which they sit and to the people who sit within them. They have presence without pretense and an impact shaped by grace.

Born in Burkina Faso to parents who insisted that their son be educated, Francis Kéré went on to the study of architecture in Berlin. Over and over, he has, in a sense returned to his roots. He has drawn from his European architectural formation and work, combining them with the traditions, needs and customs of his country. He was determined to bring resources in education from one of the leading Technical Universities in the world back to his native land and to have those resources elevate the indigenous know-how, culture and society of his region.

He has continuously pursued this task in ways at once highly respectful of place and tradition and yet transformational in what can be offered, as in the primary school in Gando which served as an example to so many even beyond the borders of Burkina Faso, and to which he later added a complex of teachers’ housing and a library. There, Kéré understood that an apparently simple goal, namely, to make it possible for children to attend school comfortably, had to be at the heart of his architectural project. Sustainability for a great majority of the world is not preventing undesirable energy loss so much as undesirable energy gains. For too many people in developing countries, the problem is extreme heat, rather than cold.

In response he developed an ad-hoc, highly performative and expressive architectural vocabulary: double roofs, thermal mass, wind towers, indirect lighting, cross ventilation and shade chambers (instead of conventional windows, doors and columns) have not only become his core strategies, but have actually acquired the status of built dignity. Since completing the school in his native village, Kéré has pursued the ethos and the method of working with local craft and skills to elevate not only the civic life of small villages, but soon also of national deliberations in legislative buildings. This is the case of his two projects underway for the Benin National Assembly, in advanced construction, and for the Burkina Faso National Assembly, temporarily halted by the current political situation in the country.

Francis Kéré’s work is, by its essence and its presence, fruit of its circumstances. In a world where architects are building projects in the most diverse contexts – not without controversies – Kéré contributes to the debate by incorporating local, national, regional and global dimensions in a very personal balance of grass roots experience, academic quality, low tech, high tech, and truly sophisticated multiculturalism. In the Serpentine pavilion, for example, he successfully translated into a universal visual language and in a particularly effective way, a long-forgotten essential symbol of primordial architecture worldwide: the tree.

He has developed a sensitive, bottom-up approach in its embrace of community participation. At the same time, he has no problem incorporating the best possible type of top-down process in his devotion to advanced architectural solutions. His simultaneously local and global perspective goes well beyond aesthetics and good intentions, allowing him to integrate the traditional with the contemporary.

Francis Kéré’s work also reminds us of the necessary struggle to change unsustainable patterns of production and consumption, as we strive to provide adequate buildings and infrastructure for billions in need. He raises fundamental questions of the meaning of permanence and durability of construction in a context of constant technological changes and of use and re-use of structures. At the same time his development of a contemporary humanism merges a deep respect for history, tradition, precision, written and unwritten rules.

Since the world began to pay attention to the remarkable work and life story of Francis Kéré, he has served as a singular beacon in architecture. He has shown us how architecture today can reflect and serve needs, including the aesthetic needs, of peoples throughout the world. He has shown us how locality becomes a universal possibility. In a world in crisis, amidst changing values and generations, he reminds us of what has been, and will undoubtably continue to be a cornerstone of architectural practice: a sense of community and narrative quality, which he himself is so able to recount with compassion and pride. In this he provides a narrative in which architecture can become a source of continued and lasting happiness and joy.

For the gifts he has created through his work, gifts that go beyond the realm of the architecture discipline, Francis Kéré is named the 2022 Pritzker Prize Laureate

Ceremony Venue, The Marshall Building

The Marshall Building, designed by Grafton Architects, led by 2020 Laureates, Yvonne Farrell and Shelley McNamara, is the largest ever academic building at the London School of Economics and Political Science (LSE). Completed in 2021, it houses a multiplicity of different departments and functions in an uplifting and expressive building.

The Great Hall is an open and permeable convening space, which links the hinterland of LSE’s university quarter with London’s largest public square – Lincoln’s Inn Fields. The exterior of the building is composed of Portland stone and concrete, featuring vertical screens and fins to balance light and shade, while the interior includes tree-like columns that branch into diagonal beams, connecting the sloping terrazzo floor to the vaulted ceiling. Predicated on enhancing the student and staff experience, the building accommodates sports and arts facilities, lecture theaters and seminar rooms, faculty accommodation for the departments of Accounting, Finance and Management and research space for Systemic Risk, Financial Markets Group and the Paul Marshall Institute for Philanthropy and Social Entrepreneurship.

sources